kerk_twisk

 

Adres:

  • Dorpsweg 121, 1679 GH Twisk

Koster:

  • C. Koetsier-Bekker, telefoon: 0229 – 20 20 16
  • K.J. Kool, telefoon: 0229 – 85 20 69

Over de PG Thomas kerk in Twisk

kerk twisk(1)

Dorpsgezicht uit 1726 (Bron: Verheerlijkt Nederland

Dorpsgezicht uit 1726 (Bron: Verheerlijkt Nederland

Geschiedenis

Van het kerkgebouw is de ouderdom niet met zekerheid bekend.
Wel staat vast dat de kerk oudtijds toebehoorde aan de Dom van Utrecht en wordt het gebouw genoemd in de archieven van de Dom van 1395.

Het register van de plaatselijke kerkorde dateert van 1658. De kerkelijke doop- en trouwboeken gaan terug tot respectievelijk 1656 en 1657.

In 1811 is deze administratie overgenomen door de burgerlijke gemeente. Van de periode vóór de reformatie (1517) is niets bekend. Volgens de naamlijst van predikanten, beginnend in 1572, is Sixtus Rippirus in dat jaar benoemd en aldus de éérstbekende predikant.

Het Kerckeboeck

Door de Werkgroep Paleografie is het uit 1600 daterende kerkeboek met de doop-, trouw- en overlijdensregisters omgezet in modern Nederlands. Het bevat veel wetenswaardigheden over diverse families van toen en ook een interessant stuk kerkgeschiedenis.

De restauratie

In 1976 is met een restauratie begonnen die in 1981 is voltooid. Uitgangspunten voor de restauratie waren:

  • Restauratie en het weer in de oorspronkelijke kleur brengen van de
    houten onderdelen van de kap.
  • Herstel in de oorspronkelijke 16e eeuwse vorm van de trekbalken,
    muurstijlen, korbelen en sleutelstukken.
  • Behoud van het 19e eeuwse orgel en het weer terugbrengen van 19e
    eeuwse betimmeringen en beschildering op de trekbalken en korbelen ter plaatse van het orgel.
  • Behoud van het 19e eeuwse orgelbordes met gietijzeren ondersteuningen
    en betimmerd plafond in de 19e eeuwse kleuren.
  • Reconstructie van de oorspronkelijke vorm van de kerkramen met gemetselde montans, bronzen brugijzers en glas in lood ramen.
  • ‘Montage’ van de gebrandschilderde glas in lood ruitjes.
  • Restauratie van de kerkbanken, waarbij, zo mogelijk, het zitcomfort zal
    worden verbeterd.

Meer informatie over deze prachtige historische kerk is te verkrijgen via de Historische Vereniging Twisca.

Naar de website van Twisca

Het gebouw

De kerk bestaat uit een diep éénbeukig schip en drie traveeën diep koor dat vijfzijdig gesloten is. Het koor en het laatste deel van het schip zijn door een doorlopende kap gedekt (vermoedelijk in de 15e eeuw aangebouwd). De vier eerste schiptraveeën hebben een lagere kap. Dit is het oudste gedeelte van de kerk. Van het wel en wee van het kerkgebouw is in de loop der eeuwen bitter weinig opgetekend: In het archief wordt slechts melding gemaakt van een opnieuw beschieten van het gewelf in de 17e eeuw.

De toren

De in omstreeks 1500 gebouwde toren, met een achtzijdige gemetselde spits, 46 meter hoog, is volgens staatsregeling van 1798 eigendom van de burgerlijke gemeente. De toren is in 1976 en 2005 gerestaureerd.

De klok

De klok is in 1521 gegoten door J. van Wou en G.Schonenborch. Hij weegt 800 kg en heeft een doorsnede van 1 meter. Op 1 maart 1943 is de klok door de Duitsers uit de toren geroofd maar werd na de bevrijding teruggevonden in een gemeentelijke opslagplaats te Groningen vanwaar hij weer is teruggebracht naar de Twiskertoren.
De klok droeg het volgend geschilderd vers:

“Ick roep tot Godts leer alle mensch.
Ick deyl dagh en nagh na wensch
Ick donder vreucht met myn geluyt
In droefheyt kryt ick klagend uyt”

Het randschrift op de klok luidt:
JHesus Maria Johannes Wou Fudere GHerardis Sconborch Johannes
Anno domini Mccccc ende XXI.

Naar de website van Rijksmonumenten

Een van de Ruitjes

orgel twisk

Het orgel uit 1890

Preekstoel. Foto: Edward Ippel, Hoorn

Preekstoel. Foto: Edward Ippel, Hoorn

Interieur (bron: Panoramio)

Interieur (bron: Panoramio)

Detail Ruitjes

Detail een van de Ruitjes

 

Het interieur

 

De preekstoel met klankbord en trap, vervaardigd in 1731.
In de velden van de kuip bevinden zich 5 wapenschilden met de 4 evangelisten en hun symbolen en bijbelse voorstellingen.

 

Op de preekstoel een rijk bewerkte koperen lezenaar op arm met hieronder het wapen van de gemeente Twisk en “Anno 1731”. Een houten imitatie hiervan doet eveneens dienst als lezenaar en wordt geflankeerd door twee koperen blakerarmen. Aan de voet van de kansel een koperen doopbekkenhouder. Verder een doophek, 18e eeuws, met kaarsenarm en lezenaar met het wapen van Opperdoes en 2 zestienarms kronen.

 

Ruitjes

 

Er zijn 4 gebrandschilderde ruitjes te zien. In totaal zijn het er 8 geweest.
De ruitjes zijn in 1868 door Ds. Snellebrand vanwege toenemend verval van het kerkgebouw uit de kerk verwijderd en onder beheer gesteld van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap te Amsterdam. Het genootschap heeft de ruitjes weer in bruikleen afgestaan aan het Rijksmuseum.
Na een langdurige en moeizame onderhandelingsprocedure – al begonnen in de ’30-er jaren – zijn er 4 ruitjes in bruikleen ‘teruggegeven’ aan het kerkbestuur.
Er zijn geen gegevens bekend over de schenker(s) en maker(s) van de ruitjes.

 

De consistorie

 

Deze ruimte dient momenteel als vergader- en expositiekamer. Op de noordwand is bij de restauratie een tekst tevoorschijn gekomen: “srift brooden wijn”.
De juiste betekenis staat niet vast. Gedacht wordt aan de symbolen van het heilig avondmaal of de biecht.

 

Protestantse Gemeente THOMAS kerk Twisk

orgel twisk180px-06109_Twisk_PKN._vm._NH._Kerk_14e_toren_15e_Dorpsweg_121_NH._opname_17-05-2009_foto._Edward_Ippel._Hoorn_(6)

 

Het orgel

Bijzonder mooi is het uit 1890 daterende orgel, gebouwd door de orgelmakers F. Leichel en Zn. te Lochem. Het instrument omvat twee manualen en vrij pedaal met in totaal 16 registers.
Dit orgel is een typisch voorbeeld van orgelbouw in een tijd waarin men overging van mechanische naar pneumatische tractuur. Zo is de toetsstructuur voor de manualen en pedaal nog mechanisch maar worden de registerslepen van het hoofdwerk op pneumatische wijze geopend en gesloten. Voorts is het instrument merkwaardig daar er verschillende ladesystemen zijn toegepast bij de desbetreffende werken: de lade voor het hoofdwerk is namelijk een sleeplade (met tooncancellen); de lade voor de pedaalregisters bestaat uit een zgn. stokkenlade. Eén en ander heeft aanleiding gegeven om het orgel monumentale waarde toe te kennen.